محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

47

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

مضرّ است و مبرود را تبريد و كثرت آن با قلت مقدار چوب چينى و صاحب سدّه احشاء را جرم آن . و نخوردن نمك از دو جهت پسنديده نيست ؛ چه ترك عادتِ غير مضاده و اعتياد به غير معتاد مثل شيرينى و ادويهء به افراط را لازم دارد ، پس اگر امراض مزمنه باشد ترك نمك اولى است و الا تقليل بايد نمود . اما دستور استعمال او با تعريق چنان است كه بعد از تنقيهء بدن ، هر روز هشت مثقال تا ده مثقال او را بسيار باريك ورق كرده ، با يك من و نيم به وزن شاه آب كه هزار و هشتصد مثقال باشد در ديگ سنگ يا سفال يا مس بسيار قلعى كرده كه دهن او به خمير گرفته باشند به آتش نرم بجوشانند تا به نصف رسد ، پس بر روى كرسى نشسته ، اطراف خود را به لحاف پوشيده ديگرا در زير كرسى دهن بگشايند تا بخار او به بدن برسد و محل تنفس بايد بيرون لحاف باشد كه باعث غش و خفقان و كرب نگردد و سه پياله از آب او در آن وقت به همان گرمى بنوشند ، پس خود را به لباس پيچيده استراحت كنند تا عرق خشك شود و احتياط از هواى بسيار سرد بايد نمود و مجموع آب چينى را در عرض شبانه روز صرف كند و بعضى را گرم با نبات و بىنبات قدرى سرد به جاى آب و قدرى را طعام به او طبخ نمايند و بايد اصلا آب در مدت خوردن چينى ميل نكنند و بعد از فراغ به جاى آب چند روز عرق بيد مشك و گلاب و عرق گاو زبان و عرق رازيانه به حسب هر مزاجى بنوشند و قبل از شروع يك هفته البته آب نبايد خورد و به حمام نبايد رفت و در اثناى خوردن چينى به جهت ضرورتى حمام جايز است به شرط سرعت خروج و هر چند ايام نخوردن آب زياده باشد بهتر است و در تعريق ، مراعات بنيهء حالات شرط است ، بعضى را هر روز جايز است و بعضى را وقتى ، دون وقتى ؛ هرگاه علتى در عضوى بوده شامل تمام بدن نباشد هر روز همان عضو را به بخار چينى بدارد و چون خواهند كه معلوم كنند كه آب به نصف رسيده است يا نبايد ، ثقبه در وسط سرپوش ديگ كرده به خمير مسدود كنند و نصف آب مقرر را با چوب چينى در ديگ ريخته ، چوبى باريك را اندازه گرفته ، موضع اندازه را لته پيچيده ، بعد از آن نصف ديگر آب را بريزند و بعد از جوشيدن به قدرى كه به وقت امتحان رسد آن چوب را از ثقبهء سرپوش فرو برند ، ملاحظه موضع لته پيچده نموده از رطوبت و عدم رطوبت لته مشخص نمايند و به تجربه رسيده كه چون يك من شاه‌هيمهء خشك را به مثل قدر چراغ بسوزانند آب به نصف مىرسد بايد هر روز